Fysiologische ontregeling van het autonome zenuwstelsel hangt samen met ontregeling van het centrale zenuwstelsel (brein). Deze ontregeling komt tot uiting als er moeite is met de regulatie van 1. gedachten (aandachtsfuncties en/of inhoud), 2. gevoel (emoties) en 3. gedrag (erg naar binnen gekeerd - angst/depressie- of juist te erg naar buiten gekeerd agressie - of overmatig contact zoeken). Deze ontregeling kan zich - onder druk - voordoen bij alle mensen. Echter, bij mensen die we neurodivergent noemen (die een diagnose autisme/ADHD hebben, of bijvoorbeeld hoogbegaafd zijn) komt dit relatief vaker voor en zijn de problemen vaak wat intenser. Om die reden ontwikkelden wij binnen de Academische Werkplaats Autisme een integrale aanpak - inclusief groepstherapie - die aangrijpt op zelfregulatie en gerelateerde mechanismen. De aanpak heeft als doel om regulatieproblemen te verminderen én het welzijn te vergroten. Naasten en andere betrokken worden meegenomen in de aanpak, omdat co-regulatie van essentieel belang lijkt volgens ons kwalitatieve en eerdere kwantitatieve onderzoek. Tijdens de lezing, worden de trans-diagnostische visie en integrale aanpak besproken. Dit wordt verduidelijkt met een concreet voorbeeld, dat in gaat op de alledaagse problemen van mensen met autisme, ADHD, waaronder slaapproblemen, gameverslaving en andere uitingsvormen van psychopathologie.  

Mensen met neurodiversiteit hebben een ‘andere manier’ van informatieverwerking. Ervaringsgericht werken, zoals in beeldende therapie, blijkt hier goed bij aan te sluiten (zie ook: Richtlijn Autismespectrumstoornissen voor kind en jeugd).

Uit de kunst heeft als doel dat jongeren met aan autisme gerelateerde problemen beter in hun vel gaan zitten, leren samenwerken en rekening met elkaar te houden. Met deze vaardigheden is de verwachting dat deze jongeren met meer zelfvertrouwen en sociaal communicatieve vaardigheden meer mee kunnen doen met anderen. In deze presentatie komt aan de orde hoe jongeren kunnen worden uitgenodigd om hun eigen expressieve beeldend werk te creëren en te ervaren, hoe beeldend therapeutische processen eruit kunnen zien en in hoeverre hun zelfwaarneming/ zelfbeeld, flexibiliteit, emotieregulatie en sociaal communicatieve vaardigheden kunnen verbeteren. Ook wordt besproken wat niet- beeldend therapeuten kunnen leren van het communiceren via visuele en tast ervaringen met mensen die informatie anders verwerken dan verwacht. In Nederland behandelt 1 op de 10 beeldend therapeuten mensen met autisme gerelateerde problemen. Er is een overlap van 22%-83% tussen ADHD en autisme. Vanwege de variatie in gedragingen wordt er steeds vaker over neurodiversiteit gesproken.

Leerdoelen

• Inzicht in informatieverwerkingsprocessen bij mensen met neurodiversiteit
• Inzicht in communicatie mogelijkheden via visuele - en tast ervaringen bij mensen met neurodiversiteit
• Inzicht in werkzame elementen van beeldende therapie bij mensen met aan autisme gerelateerde problemen.

Deze inzichten zijn deels gebaseerd op wetenschappelijk/ empirisch bewijs en deels op praktijk ervaringen.

Emotieregulatie is geen stoornisgebonden verschijnsel, maar problemen in dit proces spelen een centrale rol binnen uiteenlopende psychiatrische aandoeningen. In deze lezing wordt emotieregulatie belicht als een transdiagnostisch mechanisme dat biologische kwetsbaarheid, sociale context en psychisch functioneren met elkaar verbindt — zichtbaar bij onder meer autisme en ADHD. Vanuit de biosociale theorie wordt ingegaan op de biologische en sociale factoren die emotieregulatie beïnvloeden. Inzichten uit onderzoek naar Dialectische Gedragstherapie (DGT) tonen hoe versterking van emotieregulatievaardigheden herstel ondersteunt, behandelingen verdiept en uitnodigt tot een breder begrip van psychische problematiek — voorbij diagnoses, richting een integraler mensbeeld.

Leerdoelen:

• de deelnemer begrijpt hoe emotieregulatie zich ontwikkelt en functioneert binnen de biosociale theorie, waarin kwetsbaarheid en context elkaar beïnvloeden;
• de deelnemer heeft inzicht in emotieregulatie als transdiagnostisch mechanisme dat ten grondslag ligt aan uiteenlopende psychiatrische aandoeningen, waaronder autisme en ADHD;
• de deelnemer maakt kennis met de toepassing van Dialectische Gedragstherapie (DGT) als interventie gericht op het versterken van emotieregulatievaardigheden en herstel

 

Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een evidence-based behandelvorm die zich richt op het vergroten van psychologische flexibiliteit en kwaliteit van leven. Waarbij het uitgangspunt is om te leren omgaan met klachten, in plaats van deze te bestrijden. In deze lezing neemt Anneke jullie mee in haar zoektocht naar de (meer)waarde van deze behandelvorm voor jongeren met autisme. Hierbij gaat zij in op zowel ervaringen uit de klinische praktijk als op ervaringen vanuit een pilotstudie die zijn uitgevoerd vanuit de EUR in samenwerking met het Erasmus MC – Sophia en de SARR.  

Aan de hand van inzichten uit recent onderzoek, waaronder data uit de COVID-pandemie, bespreken we hoe extreme omstandigheden ons seksueel gedrag en emotioneel evenwicht beïnvloeden. Seksualiteit is meer dan lust of liefde — het kan ook een manier zijn om met emoties om te gaan. In dit praatje onderzoeken we hoe mensen seks inzetten als zelf- en emotieregulatie, bijvoorbeeld bij eenzaamheid, angst of stress. Wanneer is seksualiteit helpend, wanneer wordt het een probleem, en wat zegt dit over hoe we omgaan met spanning? En hoe houden we balans bij extreme situaties, zoals gedurende de COVID-pandemie.

Leerdoelen:

• Hoe wordt seksualiteit beïnvloed door ASS of ADHD?
• Hoe kan seks helpen bij stress-regulatie (o.a. bij ASS & ADHD)?
• Welke risico's zijn er; en hoe kunnen we dar mee omgaan?
• Wat voor stress heeft de COVID pandemie opgeleverd
• Wat helpt bij omgaan met stress voor gezinnen met ASS of ADHD prevalentie

 

In mijn lezing staat de samenhang tussen autisme en/of ADHD, een licht verstandelijke beperking en de zoektocht naar balans in ontwikkeling en dagelijks functioneren centraal. De anders verlopende emotionele ontwikkeling en prikkelverwerking maken de interactie tussen persoon en omgeving vaak complex. Dit vergroot de kwetsbaarheid voor overvraging en ontregeling. Wat gebeurt er wanneer regulatie niet vanzelf gaat? In deze lezing verkennen we hoe we via begrip en afgestemde ondersteuning, de brug kunnen slaan van co-regulatie naar (waar kan) zelfregulatie, om zo veerkracht, zelfstandigheid en groei in het dagelijks leven te bevorderen.

Leerdoelen

• Inzicht krijgen in welke kwetsbaarheden van autisme en/of ADHD en LVB, ontwikkelen van zelfregulatie kunnen bemoeilijken. Begrijpen hoe deze factoren elkaar beïnvloeden en waarom dit de zoektocht naar balans in ontwikkeling en dagelijks functioneren complex maakt.
• Herkennen van signalen van overvraging en ontregeling en de factoren die hieraan bijdragen. Leren welke gedrags- en omgevingskenmerken wijzen op kwetsbaarheid, zodat professionals vroegtijdig kunnen inspelen op risico’s.
• Ontwikkelen van een integratief perspectief op neurodiversiteit en emotieregulatie. Zien hoe autisme, ADHD en LVB kwetsbaarheid in zelfregulatie vergroten, maar ook hoe een holistische benadering kansen biedt voor veerkracht en groei.
• Ontdekken hoe afgestemde ondersteuning de brug kan slaan van co-regulatie naar (waar mogelijk) zelfregulatie. Handvatten krijgen om veerkracht, zelfstandigheid en groei te stimuleren in samenwerking met de cliënt en diens omgeving.

 

In deze bijdrage laten we zien hoe het programma ROADS (Regulatie, Organisatie, Acceptatie, Didactiek, Scenariosessies) wordt vormgegeven. Samen onderzoeken we existentiële vragen rond identiteit, zingeving en verbondenheid. Het kan eenzaam voelen om met deze grote levensvragen rond te lopen en dit kan tot gevoelens van somberheid, frustratie, angst of overbelasting leiden. Theo Beskers en Gabrine Jagersma vertellen ieder vanuit hun eigen perspectief hoe ervaringsgericht leren kan ondersteunen bij emotieregulatie, het hervinden van vertrouwen en perspectief. Deelnemers zien door middel van enkele voorbeelden hoe ervaringsgericht leren in het programma ROADS vorm krijgt.

Leerdoelen:

• Een voorbeeld hoe samenwerking en co-creatie een programma vormgeven waarin enactivisme, interacties, emotieregulatie en zingeving centraal staan.
• Inzicht hoe de pijlers van het model Autisme & Mentale gezondheid helpen om kwaliteit van leven te versterken.
• Ervaren hoe creatieve en ervaringsgerichte werkvormen tot uiting kunnen komen.
• Inspiratie opdoen om zelf ervaringsgericht leren toe te passen.